• آ
  • آ
  • آ

آرزو دارم از خادمین قرآن باشم/باز نشر گفتگو با استاد مرحوم، مولایی

دوشنبه 24 مهر 96

به مناسبت سومین سال در گذشت استاد برجسته قرائت قرآن کشور، استاد ابراهیم پور فرزیب (مولایی) و به همین بهانه، مصاحبه‌ای که بوسیله شورای عالی قرآن از ایشان گرفته شده است تقدیم حضور می‌گردد.



مگر می‌شود از یک قاری پیشکسوت یا حتی جوان تهرانی در مورد اساتیدش سوال کنید و نام استاد مولایی  در میان اساتید یا استاد اساتیدش نباشد؟ به غیر از تهرانی‌ها قاریان شهرستانیِ بسیاری هم بوده‌اند  که بعضاً ساعت‌ها وقت می‌گذاشتند تا با امکانات زمان قدیم، خود را به تهران رسانده و چند ساعت در محضر استاد مولایی باشند. نام استاد ابراهیم پورفرزیب یا همان مولایی اما به غیر از جامعه قاریان، در جامعه دانشگاهی هم مطرح است. او در کنار اداره جلسات سنتی قرآن، چندین کتاب در فنون تلاوت قرآن تألیف کرده  که برخی از این کتب چندین سال است به عنوان  منابع دانشگاهی تدریس می‌شود. او دستی هم در امور  خیر دارد. از سال‌ها پیش صندوق قرض‌الحسنه‌ای  تاسیس کرد و اخیراً هم هدیه قابل توجه خود را به واسطه دریافت نشان درجه یک فرهنگ و هنر، به این صندوق جهت کمک به مردم نیازمند اهدا نموده است.
صبح یک روز زمستانی به محل کار استاد مولایی واقع در  سه راه ضرابخانه رفتیم. خیابان گل نبی شلوغ‌تر از همیشه بود. استاد هم به ما گفت که ظاهراً تصادف شده. وقتی به شورای عالی قرآن برگشتیم، متوجه شدیم صبح همان روز در خیابان گل نبی یکی از دانشمندان هسته‌ای کشورمان ترور شده است: مصطفی احمدی روشن. به این بهانه، یاد و خاطره این شهید عزیز را گرامی می‌داریم.

جناب استاد لطفاً خودتان را معرفی بفرمایید.
من ابرهیم پور فرزیب متولد 1306 در محله سنگلج تهران هستم. لیسانس ادبیاتم را از دانشکده ادبیات دانشگاه تهران گرفتم. در حال حاضر نیز مدیر عامل صندوق قرض الحسنه نیکان هستم. البته در بین جامعه قرآنی و قاریان، بنده به عنوان مولایی شناخته شده‌ام. چرا که از همان ابتدا مرا با نام خانوادگی مادرم صدا می‌زدند تا این‌که برادرم برای ما شناسنامه گرفت و در نهایت فامیلی پورفرزیب را برای ما برگزید.

اگر بخواهید از میان اساتیدتان یک نفر را نام ببرید، آن یک نفر کدام است؟
استاد بزرگوارم جناب مرحوم مازندرانی بودند. ایشان در امر تعلیم و آموزش قرآن کریم به شاگردانش بسیار سخت گیر بود. بنده سال‌ها در خدمت ایشان بودم و علوم بسیاری از ایشان فرا گرفتم. برخی اوقات که ایشان نمی‌توانستند به جلسه بیایند، مسئولیت اداره جلسه به من واگذار می‌شد و من به دیگر شاگردان استاد قرآن آموزش می‌دادم تا این‌که در سال 1327 به طور رسمی مجمع قاریان قرآن کریم را تشکیل دادیم و من از همان سال اداره کننده جلسات بودم. این جلسات شب‌های دوشنبه و صبح‌های جمعه برقرار بود و تا الان ادامه دارد.

آیا جلسه دیگری هم در سطح شهر داشتید؟
بله، من از قدیم هر سی شب ماه مبارک رمضان در مسجد شیخ فضل الله نوری واقع در ضلع جنوبی پارک شهر تهران جلسه قرآنی را برای عموم افراد برگزار می‌کردم که هنوز هم ادامه دارد. این جلسه در دو قسمت برگزار می شود که یکی تلاوت قرآن به شیوه حفص از عاصم بوده و در قسمت دیگر جلسه دوستان به روایت دیگری به جز حفص به تلاوت قرآن می‌پردازند. در مجموع این کلاس برای افراد بسیار مبتدی تا سطوح بالاتر برقرار می‌شود که بحمدالله نتایج بسیار خوبی داشته و از جلساتی که داشتیم قاریان زیادی تربیت شده‌اند.
همچنین صبح‌ها جلسه‌ای را در مسجد حجت ابن الحسن واقع در میدان پالیزی از ساعت 6 تا 10 صبح برگزار می‌کنم که پذیرای علاقه‌مندان بسیاری است.
در زندگی‌نامه آقای شهریار پرهیزکار می‌خوانیم که ایشان در جلسات شما قرآن را حفظ کردند.
ما یک زمانی تصمیم گرفتیم دوره‌های حفظ قرآن برگزار کنیم و از دوستان جلسه در خواست کردیم که برای حفظ قرآن ثبت‌نام کنند. اتفاقاً یکی از ثبت نام کنندگان هم آقای پرهیزگار بودند که ایشان حفظ قرآن را در این جلسه آغاز کردند. جالب است بدانید ما برای تشویق قرآن آموزان هدایایی به آن‌ها اهدا می‌کردیم که آقای پرهیزگار با پشتکاری که داشت بسیاری از این هدایا را دریافت می‌کرد.
از میان اساتید قرائت و قاریان بین المللی معاصر، کدام یک از شاگردان شما بوده اند؟
البته توجه داشته باشید که من هیچ وقت لفظ شاگرد را برای این افراد به کار نبردم. همه آن ها دوستان من هستند. از جمله آن‌ها می‌توانم به آقایان مستفید، سعیدیان، موسوی بلده، ابدی، کرمی و مروت اشاره کنم.
اگر خاطره ای از این افراد دارید برای ما بازگو بفرمایید.
همان طور که می‌دانید، اولین قاری ایرانی که در مسابقات کشور مالزی مقام اول را کسب کرد، آقای محمدتقی مروت بود. جایزه ایشان در آن مسابقات، قرآنی بود که نام تمامی نفرات اول سال‌های گذشته این مسابقات را بر روی لوحی حک کرده بودند. آقای مروت آن زمان در جلسات ما شرکت می‌کرد. وقتی به ایران آمد، آن مصحف شریف را جلوی من گذاشت و گفت: استاد، این قرآن متعلق به شماست. این قرآن را شما هدیه گرفته‌اید نه من! بنده از این تواضع و ابراز سپاس‌گذاری ایشان نسبت به معلم و آموزگارش بسیار مسرور شدم و دوست دارم بقیه قاریان هم با اساتیدشان این‌گونه رفتار کنند.
تلاوت با اختلاف قرائات و آموزش آن به قاریان ایرانی از چه زمانی آغاز شد؟
دوستان وقتی نوار قرائت قرآن قاریان مصری را گوش می‌دادند فکر می‌کردند که قاری قرآن را غلط می خواند ولی این از علوم قرائت بود که روی آیات پیاده می شد. آن‌ها نمی‌دانستند که علمی به نام اختلاف قرائت وجود دارد و قرآن به روش های مختلف و به روایت‌های مختلف خوانده می‌شود. از آن موقع بنده به تعلیم وتعلم این علم همت کردم و موفق شدم در این زمینه چندین کتاب تألیف کنم.
در ابتدا کتاب تهذیب القرائه در دو جلد نوشته شد که بعدها به صورت تک جلدی چاپ شد. از خصوصیات مهم این کتاب روش بسیار آسان تعلیم قرائت‌های مختلف است. پس از آن به درخواست دانشگاه تهران، کتاب تجوید جامع مفرده اول را به چاپ رساندم که تا کنون هفت مرتبه تجدید چاپ شده و یکی از منابع کتب درسی دانشگاهی می‌باشد. این سلسله مطالب به طور کامل‌تر در کتب تجوید جامع مفرده دوم که روایت‌های مدنیون شامل ابوجعفر و نافع را شامل می‌شود و مفرده سوم به روایت بصریون که ابوعمرو و یعقوب را شامل می‌شود و مفرده چهارم به روایت مکیّون که عاصم، حمزه، کسائی و خلف را شامل می‌شود، چاپ شده است.
به نظر شما تفاوت میان قاریان نسل پیشین مصر با قاریان کنونی چیست؟
سابقاً هر سال دو قاری از کشور مصر به طور داوطلب به کشورهای مختلف از جمله ایران سفر می‌کردند و به اجرای برنامه‌های گوناگون از جمله ابتهال، اذان، مناجات و تلاوت قرآن می‌پرداختند. جالب‌تر این که هر سال که به ایران می‌آمدند در جلسه قرآن ما هم شرکت می‌کردند که با حضور آن‌ها شور معنوی و خاصی در فضای جلسه ایجاد می‌شد. اما اکنون به نظر می‌رسد که آن روح معنوی موجود در تلاوت‌ها کم رنگ شده و قاریان به جای خشوع در هنگام تلاوت به اجرای الحان توجه می‌کنند و منتظر تشویق از سوی حاضرین هستند.
شما تلاوت کدام یک از اساتید مصری را می‌پسندید.
البته مصر قاریان بسیار خوبی دارد، ولی اگر بخواهیم از نظر تجویدی آن‌ها را مورد ارزیابی قرار دهیم، می‌بینیم که حتی خود شیخ مصطفی هم در برخی فرازها نکات تجویدی را رعایت نکرده است. به نظر بنده مرحوم شیخ خلیل الحصری مرتل بسیار خوبی است و خدشه‌ای به تجوید او وارد نیست.
از شما درخواست می‌کنیم در باب تلاوت قرآن چند توصیه بفرمایید.
بنده توصیه‌ام به برادران قرآنی این است که اول قرآن را خوب یاد بگیرند تا بدون غلط آن را تلاوت کنند و بعد در هنگام خواندن قرآن اول خدا و بعد از آن مجد و عظمت قرآن کریم را به یاد داشته باشند و همیشه با خشوع، قرآن تلاوت کنند. توجه داشته باشند که یکی از مهم‌ترین آداب تلاوت قرآن خشوع است که از ائمه معصومین(ع) هم در این موضوع بسیار نقل شده است.